Dawniej, a dziś   Rzeczki olkuskie

   Dolina Baby - Pakuska wschodnia - 1A


[Zarówno osada (i gród) Stary Olkusz, jak i miasto Olkusz Nowy, zlokalizowane były w średniowieczu nad niezbyt imponującą rzeką, noszącą nieco zagadkową nazwę Baba. Jej koryto, na całym odcinku od źródeł do miejsca zaniku w piaskach Pustyni Starczynowskiej, przebiegało ze wschodu na zachód po najniższej terasie zalewowej imponującej pradoliny geologicznie dawnej rzeki, zwanej w czasach historycznych Przemszą. Przemsza płynęła tędy jeszcze w epoce przedlodowcowej, w Trzeciorzędzie. W Epoce Lodowcowej pradolina ta uległa dwukrotnie zasypaniu osadami polodowcowymi (w czasie zlodowacenia południowopolskiego-Mindel moreną denną, zaś w czasie zlodowacenia środkowopolskiego-Riss - sandrami nasypanymi przez płynące wody od czoła lodowca), a po ustąpieniu lodowca, ponownie odsłaniana była przez wody polodowcowe. Jednak, gdy Przemsza utorowała sobie wówczas nowe koryto, tworząc dolinę za dzisiejszymi Kluczami, przez piaski dzisiejszej Pustyni Błędowskiej, stara pradolina zaczęła odprowadzać na zachód wody mniejszych rzeczek, z których największą stała się Baba, ze swoim dalszym ciągiem koło Starczynowa i Bukowna. Z takiego właśnie powodu, tak mała rzeczka jak Baba, posiada do dzisiaj tak imponującą dolinę (wliczając w to nawet drugie, północne, „martwe”, dawniej zabagnione koryto pomiędzy Górą Orzechówką, Pagórem Skalska i Górą Pomorzańską, również wiodące na zachód poza Kuestę Jurajską, na Wyżynę Śląską). O samej rzece Babie tak mówi popularne źródło internetowe, Wikipedia]: 

Baba (dopływ Sztoły)

Baba – rzeka mające swe źródło w Olkuszu. W Bukownie wpada do Sztoły, która z kolei wpada do Białej Przemszy.
W XIII wieku przeniesiono nad nią gród olkuski, z miejsca, gdzie obecnie znajduje się Stary Olkusz. Na skutek rabunkowej eksploatacji kopalń olkuskich w XVII wieku i drążenia nowych szybów bez należytych zabezpieczeń, a także kilkakrotnych wylewów, Baba zaczęła zalewać chodniki kopalń – odwodniono je dopiero pod koniec XIX wieku. Powojenny rozwój przemysłu w Olkuszu spowodował dalsze zaburzenia równowagi hydrologicznej, prowadząc do zaniku źródeł Baby.
Obecnie, na skutek szkód górniczych, rzeka rzadko widoczna jest w swym korycie. Podczas dłuższego braku opadów w całości pochłaniana jest przez szyby kopalniane.


180. Informacja o rzece Babie w "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego":

 


















180B. Dolina rzeki Baby wg pracy "Dzieje Olkusza i Regionu Olkuskiego" 
           w średniowieczu (PWN 1978, str.156, Autor W. Leśniak)
           (Opis: 1.Osada Stary Olkusz, 2. Zamek Rabsztyn, 3. Miasto lokacyjne,
            5. Wzgórza, 6. Piaski, 7. Rzeczki, 9. Ważniejsze drogi, 10. Późniejszy rozwój
            sieci drogowej do Krakowa, 11. Drogi starostwa rabsztyńskiego ; inne
            oznaczenia dopisane przez autora [Ryszarda Maliszewskiego]) 

180C. Koryto Baby koło Olkusza 1933 r. (fragm. większej mapy, Jacek Sypień,
           Facebook, Pakuska)

180D. Dolina Baby koło Olkusza 1991 (źródło: fr. mapy Województwo katowickie,
            Mapa topogr. administracyjna, Przeds. Geodez.-Kartograficzne 1991)

181. "Pakuska wschodnia" nad Babą lata 20-te XX w. (zdj. uszkodzone: plama w miejscu
           Góry Orzechówki, która jest tu niewidoczna) (źródło: Piotr Nogieć, Olkusz na Starej fotografii I)
181B. Ten sam widok wyraźniej ukazujący lasek po prawej stronie torów, przez który
           płynęła Baba, od Góry Orzechówki na horyzoncie (źródło: Kalendarz Jubileuszowy OFNE) 
181C. Pakuska wschodnia i koryto Baby 2009 r. (źródło: Facebook, Ziemia Olkuska)

 
182. Szosa krakowska od Olkusza (po prawej Pakuska wschodnia) lata 30-te XX w. 
         (widoczny most nad Babą) (źródło: Piotr Nogieć, OSF I)
182B. Ten sam widok z wiaduktu 2009 r. (przebieg dawnej drogi oznaczony
            strzałkami (fot. Ryszard Maliszewski)
182C. To samo bliżej 2009 r. (fot. j.w.)

183. Pakuska wschodnia lata 30-te XX w. (po prawej widoczne z dala tory kolejowe 
         i jadący pociąg ; za torami Dolina Baby) 
        (źródło: arch. Tadeusza Barczyka)

(To dopiero pierwsza z zapowiadanych fotografii Doliny Baby z archiwum Tadeusza Barczyka. Następne za tydzień !!!)

183B. Przebieg dawnej szosy do Krakowa (białe strzałki) i jej 
           odgałęzienie - dawna Pakuska wschodnia (czarne strzałki) 2014 r.
           (fot. Ryszard Maliszewski)
183C, 183D. Dawna Pakuska wschodnia (dziś droga do Krakowa) 2015 r. (fot. j.w.)

183E. Dzisiejsza ul. Pakuska za wiaduktem 2015 r. (fot. j.w.)

 

Uwaga: 
 Dzięki informacjom od potomstwa rodziny Zielonków: Łukasza Kabzińskiego z Krakowa, Lidii Stachury z Częstochowy, oraz Stanisława Kabzińskiego i Aleksandry Juranek
  [cyt. z maila pani Lidii Stachury: "Franciszek Zielonka to był brat mojego nieżyjącego dziadka Wacława ; mieli jeszcze trzech braci: Tadeusz walczył w legionach Piłsudskiego, Władysław policjant zabity w Tweer, pochowany w Miednoje. Józef najmłodszy kapitan adiutant taktyczny w 55 pułku piechoty i dwie siostry (Maria po mężu Kabzinska i Honorata po mężu Osmenda) ..
Rodzina mieszkała od 1900 w Jędrzejowie ...istnieje strona o tym mieście Andreovia i tam są wrzucone zdjęcia rodzinne w szufladzie Zielonkowie.."], 

- osoby zainteresowane historią rodziny Zielonków i ich pochodzeniem w Olkuszu (moje artykuły:  
 czwartek, 2 kwietnia 2015

Dawne rodziny 6. „Pije Kuba do Jakuba”

 oraz
 poniedziałek, 13 kwietnia 2015

Dawne rodziny 7. „Lepszy łut handlu, niż funt roboty”) Cz. I. Kupcy

mogą znakomicie uzupełnić swoją wiedzę na ten temat na stronie internetowej:

 http://andreovia.pl/galerie/galeria-historyczna/historia/historie-rodzinne

a konkretnie pod linkiem:

 http://andreovia.pl/galerie/galeria-historyczna/historia/historie-rodzinne/rodzina-zielonkow/a702-2-1947-01-4364#joomimg

 Pani Lidia Stachura i ja, zapraszamy do lektury!!  [autor]

Lata 30-te XXw.:   Rodzina Kabzińskich i Zielonków: Maria Zielonka (siostra Wacława), Władysława, Józefa obok z lewej jej mąż Roman Kabziński rymarz (miał zakład w Jędrzejowie) z dziećmi (Lech, Mieczysław, Tadeusz i Stasia - stoi u góry z lewej) obok Marii z prawej jej ojciec Walenty Zielonka, z tyłu w mundurze policjant PP Władysław Zielonka, u góry z lewej Franciszek Zielonka (?), kolejny syn Walentego (brat Józefa, Wacława, Władysława) mieszkał w Olkuszu - restaurator. Walenty miał jeszcze jednego syna Tadeusza i córkę Honoratę po mężu Osmenda (jej mąż był masarzem w Jędrzejowie)

[Cytat z maila pana Łukasza Kabzińskiego: 
 "Z posiadanych przez mnie  informacji Franciszek urodził się w Turze parafii Wrocieryż i był synem Walentego urodzonego w Sancygniowie w 1864 a zmarłego w Jędrzejowie w 1939 oraz Franciszki Kupis urodzonej w Turze ok 1868 a zmarłej w Jędrzejowie w 1907 roku
Rodzice Walentego Zielonki to ojciec Walenty urodzony w 1837 w Woli Knyszyńskiej a zmarły w 1864 w Podgajach (obie parafia Sancygniów) oraz matka Marianna z Jurkowskich urodzona w 1841 r. w Działoszycach.
Pradziadkiem Franciszka był Mikołaj Zielonka ur. w 1804 r. w Stępocicach a zmarły w 1850 r. w Podgajach a prababcią Marianna Giełżecka urodzona w 1810 w Opatkowicach a zmarła 1854 r. w Biedrzykowicach( wszystkie 4 parafia Sancygniów).
Prapradziadkiem Franciszka był Jan Zielonka ur. w 1763 r. w Lipówce a zmarły w 1812 r. w Stępocicach a praprababcią Marcjanna Michalska vel Studnicka ur ok 1771, 

Rodzice Jana a zarazem ostatnie znane mi pokolenie Franciszka Zielonki - to Wojciech ur ok 1725 oraz Franciszka Leks vel Mackówna or ok 1727 a zmarła w 1767 w Stępocice ( miejsce narodzin obojga nie jest mi znane ale prawdopodobnie poza parafią Sancygniów)."]

     

Dawne rodziny 5. Część V.

Barwiccy i Szczurowscy - wspomnienie

(pochodzenie rodzin, losy w Olkuszu, koligacje)

[Niniejszy aneks nie jest odrębnym artykułem lecz uzupełnieniem

artykułów z 4 marca i 8 maja 2015 roku i dotyczy pamiątek po

byłych właścicielach dawnego domu Mikołaja Maliszewskiego syna Jacka,

przy ul. Żuradzkiej/Szpitalnej, czyli po Józefie Szczurowskim i jego żonie

Stanisławie z Barwickich (córce Stefanii z Maliszewskich Barwickiej).

Materiał do publikacji udostępniła Anna Karnia z Olkusza, prawnuczka,

i praprawnuczka wymienionych wyżej osób.]

Dawne mieszkanki w/w domu:

1. Nieznane mi osoby z rodziny, z domu po Mikołaju Maliszewskim synu Jacka

      początek XX w.

Barwiccy z Bolesławia (fot. przedwojenne):

Szczurowscy z Olkusza (fot. przedwojenne):

 

Chełm w lubelskiem (wojna) i Olkusz (po wojnie):

(Józef Szczurowski był przedwojennym aptekarzem najwyższej specjalizacji. W związku z tym w czasie II wojny światowej był przymusowo skierowany do pracy w niemieckim garnizonie wojskowym w Chełmie w lubelskim. Po ustąpieniu Niemców osiadł w Olkuszu, wykupując uprzednio od spadkobierców Mikołaja Maliszewskiego kamienicę przy ul. Żuradzkiej/Szpitalnej, która w ten sposób stała się drugą kamienicą Szczurowskich w mieście. Stanisława z Barwickich Szczurowska pracowała po wojnie w olkuskim handlu, aż do emerytury)

Z radością zawiadamiam moich miłych Czytelników, że po niecałym roku istnienia mojego Bloga: Olkusz... Z całego świata tamta strona, jego oglądalność za pośrednictwem mojego konta Google+ przekroczyła ćwierć miliona (253.433 dzisiaj) !!! Przykładowa dla różnych dni "oglądalność geograficzna" przedstawia się jak niżej: 

	Za wszystkie okresy: Polska 7455 Stany Zjednoczone 638 Niemcy 337 Szwecja 102 Francja 73 Wielka Brytania 70 Rosja 52 Irlandia 46 Ukraina 17 Holandia 10 Dziękuję za zainteresowanie i obiecuję "działać" nadal !!! [autor] Już w tym tygodniu dalsze ciekawe materiały z cyklu "Dawne rodziny" ! Od 10 lipca rewelacyjny materiał
	z cyklu "Dawniej, a dziś" :
	"Dolina Baby" (z archiwum Tadeusza Barczyka) !!

Dawniej, a dziś  ul. Rabsztyńska

  Kaflarnie i Stacja trafo


171. Wyjazd z miasta lata 20-te XX w. (wg. fot. z arch. Tomasza Strojnego, Przegl. Olk.,
         "Poznaj z nami ...", "Okno z widokiem na dawny Olkusz", Emilia Kotnis-Górka)
        (Oznaczenia: 1. Kaflarnia Filawskich, 2. Lokaliz. kaflarni Kerthów)
171B. Kaflarnia Kerthów lata 20-te XX w. (źródło: z arch. Daniela Trzeciaka, publikacja
           w Olkusz na starej fotografii II, Piotr Nogieć)
 171C. Kaflarnia Filawskich lata 40-te XX w. (Piotr Nogieć, OSF I)
171D. Kaflarnie Filawskich i Kerthów lata 60-te XX w. (ozn. nr 3. Transformatory)
           (źródło: jak fot. nr 171)

172. Miejsce po byłej kaflarni Filawskich, Trasa, McDonalds 2009 r. (fot. Ryszard Maliszewski)
172B. To samo miejsce b. w prawo 2009 r. (fot. j.w.)
172C. Wyjazd z miasta 2009 r. (fot. j.w.)
172D. Wyjazd z miasta 2015 r. (fot. Tadeusz Barczyk)

173. Teren kaflarni Filawskich od str. pn. lata 50-te XX w. (źródło: Internet, Olkusz w fotografii,
         Paweł Barczyk)
173B. Ten sam widok w zimie lata 50-te (fot. Jan Nosowicz, Przegl. Olk., "Zima na starej fot.",
            Emilia Kotnis-Górka i Piotr Nogieć)
173C. Okolica kaflarni Filawskich lata 60-te XX w. (z arch. Piotra Nogiecia OSF II)
173D. Podobny widok kaflarni Filawskich lata 60-te XX w. (źródło: j.w.)
173E. Ten sam widok 2009 r. (fot. Ryszard Maliszewski)

174. Teren Szk.Podst. Nr 5, w tle kaflarnia Kerthów,
         później sklep meblowy 1969 r. (źródło: Paweł Barczyk OF)
174B. Ten sam widok 2015 r. (fot. Ryszard Maliszewski)

175. Za domami była kaflarnia Kerthów od zach. 2015 r. (fot. Ryszard Maliszewski)
176. Byłe przedszkole z lat 80-tych obok 2015 r. (fot. j.w.)
177. Była kaflarnia Kerthów od pn.zach. 2015 r. (fot. j.w.)
178. Była kaflarnia Kerthów od pn.wsch. 2015 r. (fot. j.w.)

179. Stara i nowa Transformatorownia przy Rabsztyńskiej 2015 r. (fot. j.w.)