Drobne rycerstwo średniowieczne

5. Bzowscy herbów Pilawa, Ostoja, Przeginia i in. z Bzowa:

1. Pochodzenie i występowanie rodziny

Nazwisko Bzowski, o ile tylko dana rodzina nosi je w sposób „naturalny i uprawniony”, mogło powstać jedynie od nazw wsi, typu: Bzów, Bzowo, Bzowica, Bzowiec, Bzówki, Bzówko i Bzowy.

Miejscowości noszących takie nazwy było w Polsce już od średniowiecza dosyć wiele, nie wszystkie jednak stały się gniazdami rodzinnymi rycerskich rodzin Bzowskich. [5]

Herbarze polskie wyszczególniają 7 rodzin o takim nazwisku, herbów: Cielątkowa, Grzymała, Nowina, Ostoja, Pilawa, Przeginia i Rogala. Nie wszystkie one znane były jednakowo w historii, nie o wszystkich mam też tutaj zamiar pisać. [4]

Słownik nazwisk polskich Kazimierza Rymuta, według danych z lat 90-tych ub. wieku wymienia w Polsce 1061 osób noszących takie nazwisko (zapewne z wszystkich wyżej wymienionych rodzin), z czego najwięcej (240) w katowickim i (105) w krakowskim. [9] Najprawdopodobniej chodzi tu właśnie o tych Bzowskich, o których piszę, czyli Bzowskich z Bzowa w olkuskiem (dawniej koło Kromołowa, a obecnie dzielnicy miasta Zawiercie).

Bzowscy wymienionych w tytule herbów byli drobno rycerskim rodem małopolskim, którego korzenie dla wszystkich zamieszkałych tutaj rodzin są najprawdopodobniej wspólne i z jednego znanego gniazda rodzinnego się wywodzą. Jednak, już z samego faktu zamieszkiwania w jednej wsi „różnych Bzowskich” (tzn Bzowskich różnych herbów) wynika, że ci drobno rycerscy jej współwłaściciele, faktyczni, biologiczni potomkowie jednego przodka, przyjęli już w średniowieczu różne herby. 

 

 

2. Herby i zawołania

Jak to powiedziano wyżej, poszczególne rodziny Bzowskich z Bzowa w olkuskim używały kilku odrębnych herbów: Ostoja, Pilawa, Przeginia i innych wymienionych. Dlatego, o ile któraś z tych rodzin nie zachowała konkretnej tradycji przynależności do danego herbu, trudno jest dzisiaj zagadnienia te rozstrzygnąć.

Herbowe rody Przeginiów, Ostojczyków i Pilawitów mają typowo małopolskie korzenie. Herb Przeginia jest bardzo podobny do herbu Ostoja, a ponadto występował na terenach zamieszkałych przez Ostojczyków i dlatego Przeginię uważa się za odmianę Ostoi, o czym już wspominałem w artykule o Chechelskich (Piekosiński). [4] [6]

Herb Pilawa przedstawia w polu błękitnym półtrzecia krzyża srebrnego (lub złotego). Pierwotnie godło przedstawiało literę „Z”. Znamy trzy pieczęcie tego herbu z XV w.: 1419 Stanisława Kamienieckiego , starosty generalnego krakowskiego, 1479 i 1500 starosty krakowskiego Mikołaja Kamienieckiego. Herb występuje w „Klejnotach” Długosza i Herbarzyku Ambrożego, a także w portalu w kościele w Będkowicach.

1. Herb Pilawa (źródło: „Wikipedia”)

O powiązaniach herbów Ostoja i Przeginia z dawnymi mitami pogańskimi już pisałem (Chechelscy). Wymieniany też przy Bzowskich herb Turzyna (Prus), z powodu swego podobieństwa do Pilawy posiada legendę, wspominającą walkę z pogańskimi Prusami nad rzeką Piławą, co w oczywisty sposób nawiązuje do walki Boga Nieba z Bogiem Podziemia. (Derwich i Cetwiński [11]) Również i Bzów (obecnie część Zawiercia) zlokalizowany jest niezbyt daleko od wspominanej w artykule poprzednim kultowej Góry Świniuszki koło Rodak.

2. Herb Prus (Turzyma) (źródło: j.w.)

3. Gniazdo rodziny Bzowskich

Rodowym gniazdem Bzowskich jest wieś Bzów w pow. olkuskim woj. krakowskiego. O miejscowości tej informacje odnajdujemy w różnych historycznych źródłach. Najbardziej kompletne i najstarsze udostępnia praca zbiorowa polskich historyków, sukcesywnie wydawany przez PAN  Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, który pod hasłem Bzów podaje: [14]

BZÓW

„(1349 Bzow, Bslow, Blesow, Bsow, Bszhow, Bszow) 3 km na SE od Kromołowa.
1. 1508 n. pow. lel. (RP s. 358; ŹD s. 73); 1470-80 n. par. Kromołów (DLb. 2 s. 211).
2. 1390 gaj → p. 3; 1425 Jakub z B. oddala prawnie pozew Pawła z Kromołowa o rozdzielenie granic między Kromołowem i B. „alias na roszgechane” (ZK 146 s. 2); 1432 miejsca Glinki i Kamyk, Wielka droga z B. do Kromołowa → p. 3; 1438 stajania za gumnem Aleksandrowicz, stajania u Głosy (apud Glosza) → p. 3; 1491 sadzawka zw. Sitna (Sythna) →p. 3; 1511 łan zw. Ossowiec (Ossowyecz) → p. 3 (ZK 316 s. 306); 1500 staw zw. Stary Bzów, sadzawka zw. Stara (Szthara) → p. 3; 1570 przez B. droga z Krakowa na Śląsk przez Olkusz, Żarki, Częstochowę, Wieluń (LDK s. 62).”
3. Własn. szlach (patrz też niżej).” [14]

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego pod red. Chlebowskiego i Sulimierskiego także wymienia w Małopolsce miejscowość, będącą gniazdem omawianej rodziny. [5]

3. Informacje o Bzowie wg pow. źródła (źródło: SGKP, j.w.)

4. Lokalizacja wsi Bzów w Małopolsce (źródło: Google Maps)

5. Krajobraz okolicy Bzowa dzisiaj (źródło: Internet, str.:

http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/34363,zawiercie-bzow-skala-rzedowa.html

4. Najważniejsze gałęzie rodziny

Internetowe źródło: Rody ziemiańskie XV i XVI wieku. T. 1, Małopolskie rody ziemiańskie, Krzepela, Józef podaje o ziemiańskim rodzie Bzowskich [13]:

Bzów Lel./Olk. p. Kromołów.

1388-1468. Bzowscy h. Cielątkowa, Nowina, Ostoja, Pilawa,

Przegonia, Turzyna. Ul. 282. 317. 333. 424. 5. 430. 449.

Dług. Janota, Maciej i Jak. b.. Ostoja Jan i Wawrz. Cebrzyki

h. Pilawa II 211.

L585. Jan Wojsza de Bzów i Albert Bzowski de Bzów obaj

h. Ostoja Semk. nr. 198. 262.

1595. Alb. j Paweł Janotowie Cz. 296.

w Ns. h. Ostoja.

_ w M. Gal. i Pol. Janota Bzowski h. Nowina

- w M.

1)01. też h. Ostoja..

Internetowe źródło „Wikipedia” o Bzowie:

„Wieś Bzów istniała już w XIV w. i była własnością szlachecką. Bzowski z Bzowa miał herb Pilawa. W 1349 roku dziedzicami Bzowa byli komornicy Miczko i Marcin – nazwani Pankami. Później wieś należała do Bonerów, Firlejów, Warszyckich. Z Bzowa wywodzi się rodzina Janotów Bzowskich herbu Ostoja, która później przez pomyłkę zmieniła herb na Nowina. W 1977 roku wieś została przyłączona do Zawiercia.”

6. Dworek w Bzowie XVIII/XIX w. (źródło: Wikipedia)

Bliżej wymienia właścicieli Bzowa Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [14]:

„1349 Kazimierz W. potwierdza podział dóbr między br. komornikiem Miczkiem i Marcinem Pankami dz. B. i Ochonina [dziś Ochojno]. Miczko otrzymał B. i Łukanowice [pow. pilzn.], Marcin zaś Ochonin i 50 grz., a ponadto Miczko winien wykupić źreby w Karlinie (ZDM 1, 57)¹;
1376 Wincenty z B. (SP 8, 64); żona Wojsława z B. przeciwko Mikołajowi z Kiełkowic, ponieważ od 25 lat jest w posesji (SP 8, 64); wdowa po Wojsiku (Vysiconis) z B. przeciw Mikołajowi z Kiełkowic o dziedzinę (SP 8,127); taż pozyskuje morgi (iugera) w B. i Tązowie po sporze z tymże Mikołajem (SP 8, 128);
1376-1401 Janek, Jaszek, Jan z B., h. półtora krzyża i 3 gwiazdy ; 1382-1411 Paszek, Paweł z B. h. Pilawa, br. Tomasza ;
1382 Święszko, Bronka i Maga z B. przeciw Lasocie z B. o 10 grz. ; Mikołaj i Włodek z B. przeciw Mikołajowi z Kiełkowic o 4 konie i 2 woły (SP 8, 1826); 1382-9 Tomasz z B. h. Pilawa, br. Paszka ; 1386-8 tenże przeciw Staszkowi Gniademu z Krzcięcic o naganienie. Tomasz ma h. Zet zaw. Pilawa (SP 8, 4144, 4750);
1388 Jakusz z B. (SP 8, 4905); Stanisław z B. sprzedaje za 16 grz. Markowi z B. cz. po matce w B., tj. dom, ogród i role (SP 8 uw. 105/6); Dzierżko z B. (SP 8 uw. 129/2); [Bronka] ż. Michała z Będkowic broni Jakusza i Jana z B. przeciw Paszkowi z B., „quod se super possessionem intromisserunt” (SP 8, 5018);
1388-9 Paszek z B. przeciw Bronce ż. Michała z Będkowic ; 1388-1400 Marek z B. h. Ostoja ;
1389-97 Święszko, Świętosław z B. (SP 8 uw. 158/20, 224/49); 1389 br. Paszek i Tomasz z B. naganieni przez Staszka Gniadego z Krzcięcic dowodzą przez świadków szlachectwa i h. Zeth zaw. Pilawa (SP 8, 5191); 1389 Paszek z B. ma zapłacić 3 grz. w ciągu 3 tygodni, w przeciwnym razie odda w zastaw dziedzinę (SP 8, 170/7);
1390 wd. po Janie zw. Jarzyna i Marcin Schemlicz z Zagórza przeciw Paszkowi z B. o ścięciu gaju i 20 drzew (SP 8 uw. 215/13); 1394 Paszek z B. wygrywa spór z Bronką z Będkowic i jej mężem Michałem oraz c. Urszulą, i ma uzyskać 13 grz. (SP 8, 5662, 5673, 5681);
1397 Świętosław z B. przeciw Janowi z B. o to, że go zniesławił, nazwał kmieciem i przeprowadził drogę przez jego dziedzinę, z czego ma 10 grz. szkody (SP 8, 5857); 1398 Marek z B. naganiony przez Jaszka z Tązowa dowodzi przez świadków szlach. i h. Ostoja (SP 8, 7893); 1399 Jaszek z B. naganiony przez Mikołaja z Zagórza dowodzi przez świadków szlach. i h. półtora księżyca i 3 gwiazdy i ma dostać 3 grz. (DSZ 80); 1400 Paszek z B. przeciw Jaszkowi z Garlicy o 2 woły zabrane kmieciowi (SP 8 uw. 354/14); Jakusz z Chechła s. Tomasza z B. (SP 8, 10 545, uw. 336, 339).

1401-9 Dzierżka, Dziersława wd. po Świętosławie z B. ; 1401 taż oddala prawnie roszczenia Katarzyny ż. Rafała z B. o 10 grz. (ZK 3 s. 263); 1402 taż Dzierżka sprzedaje za 30 grz. gr pras. Mik. Wężykowi sędziemu grodzkiemu krak. całą cz. w Bielanach [pow. krak.] (ZK 3 s. 394); dzieci Dzierżki po osiągnięciu 8 lat wystąpią przeciw Rafałowi z Radwanowic o dziedzinę w B. (SP 2, 871); Wawrzyniec z Będkowic zwalnia Paszka z B. ze sprawy o dziedzinę w B. (ZK 3 s. 351); 1403 Jan zw. Wścieklica z B. (SP 2, 1021); Marek s. Mikołaja zw. Jajko z B. dowodzi przez świadków szlach. i h. Przeginia, naganiony przez Dzierżkę wd. po Świętosławie z B. (SP 2, 1026); Marek z B. zastawia za 40 grz. Maczkowi z Chechła i jego ż. Klarze całe cz. dziedziny w B. i Tązowie (ZK 3 s. 508); Marek Jajko z B. (ZK 3 s. 589);



1405 Jan i Grzegorz z B. sprzedają za 29 grz. półgr Markowi z B. całe cz. ich dziedziny w B. (ZK 4 s. 238); 1406-24 Leksander, Lexi, Aleksander z B. br. Jakusza i Klemensa ; 1406-28 Klemens z B. br. Leksandra ; 1406-26 Jakusz, Jakub z B. br. Leksandra i Klemensa ; 1406 Aleksander z B., poręczając za br. rodzonych Jakusza i Klemensa oraz za siostry przyrodnie Hankę, Machnę, Elżbietę i Katarzynę, przeciw stryjowi Paszkowi z B. o szkody i o dziedzinę w Tązowie (ZK 311 s. 40); 1408-32 Jaszek z B. 1408 Tomasz kmieć z B. (ZK 5 s. 70), Dzierżka wd. po Świętosławie z B. przeciw Tomaszowi kmieciowi z B. „pro contentis in libro Zarnoviensi” (SP 2, 1167); 1408-32 Mikołaj z B. ;
1409 Dorota ż. Paszka z B. zapisuje po swej śmierci s. Piotrowi z Garlicy 1/3 tej wsi, a jej 2/3 zastawia mu obecnie za 35 grz. (ZK 5 s. 119); 1411 Leksander z B. zeznaje, że stryj Paszek z B. dał mu całą cz. dziedziny zw. Tązowska [Tązów], o którą go pozywał (ZK 193 s. 57); na podstawie dok. sądowego Paszek z B. ma dać Leksandrowi z B. wwiązanie do Tązowa (ZK 193 s. 59); tenże Leksander rezygnuje za 60 grz. gr pras. na rzecz Adama Szeniga z Wojsławic z całej cz. w Mironicach (ZK 193 s. 65); tenże Leksander pozyskuje prawem od Klary i jej ojczyma Klemensa z B. rolę zw. Tązowska [Tązów] (ZK 193 s. 62);
1413 Aleksander z B. wyznacza ż. Świętochnie c. Przecława Węgrzyna 48 grz. posagu na 1/2 dóbr w B. (ZK 5 s. 357); 1414 Paweł z B. (ZK 378 s. 12); 1415-43 Gerald z B. skupuje od różnych współdziedziców cz. w B. (Bon. 2 s. 301); 1415 Marcin z B. sprzedaje za 60 grz. szerokich gr Garaldowi z B. całą cz. dziedziny po ojcu w B. (ZK 6 s. 83); 1417 Machna c. Tomka z B. ustępuje br. Klemensowi z Uliny cz. w tej wsi (ZK 6 s. 363); 1418 Piotr z B. (ZK 194 s. 228); 1419 Wojszyk z B. (GK 1 s. 65); Jan z B. (GK 1 s. 65); Zofka c. Maczka z Żarów sprzedaje za 16 grz. półgr Garaldowi z B. całą dziedzinę po matce w B. (ZK 6 s. 540); Jan z siostrą Katarzyną z Parcz sprzedają za 30 grz. półgr Garaldowi z B. całą ich cz. dziedziny po matce w B. (ZK 6 s. 527);
1423 Klemens z B. zeznaje, że sprzedał za 30 grz. półgr Jankowi z Kwaśniowa cz. dziedziny w Chechle (GK 2 s. 90-1); 1424-32 Mik. Cebrzyk h. Pilawa, dz. B. ; 1424 Hinko z B. (ZK 312 s. 26); Elżbieta ż. Mikołaja z Gołczy ustępuje za 1 grz. i 1 wiard. Leksandrowi i Jakubowi z B. cz. dziedziny po ojcu w B. (ZK 312 s. 253).

1425-34 Gierałt z B. s. Stanisława, brat Maczka, zięć Marcina z Maszyc (ZK 8 s. 293; 312 s. 297, 476); 1425 Zawisza z B. (ZK 312 s. 297); Jaszek z B. (ZK 312 s. 291); 1426 Jaszek z B. h. Kucza (SP 7/2, 494); Jaszek i Mikołaj syn Cebrzyka dz. B. (ZK 312 s. 304); 1427 Jachna ż. Staszka kmiecia z B. (ZK 312 s. 336); Wojciech kmieć z B. (ZK 312 s. 336); 1428 Stanisław z B. (ZK 312 s. 355); Wojciech Toczek z B. z ż. Katarzyną (ZK 312 s. 362, 365); Piechna wd. po Marku z B. zastawia w 6 grz. posagu c. Machnie ż. Swacha z B. siedlisko z niwą w B. (ZK 312 s. 364); Stachna ż. Mik. Cebrzyka z B. sprzedaje za 20 grz. półgr Maciejowi z Grabowej [par. Chechło] całą cz. dziedziny w Grabowej (ZK 312 s. 369); 1429 Jaszek zw. Wojszyk z B. (ZK 312 s. 389); Dorota c. Leksego z B., ż. Jana z Ulesia, rezygnuje na rzecz br. Szymona z cz. dziedziny po ojcu w B. (ZK 312 s. 396); Katarzyna wd. po Piotrze z B. (ZK 312 s. 397); 1432 Maciej, Jaszek, Mikołaj, Jakub i Jan z B. (SP 7/2, 670); Maciej z B. s. Jana przeciw Jerzemu zw. Liga kmieciowi z Żukowic o cz. dziedziny w B. (ZK 312 s. 437); Maciej filidus alias wnuk Przechny wd. po Marku z B. (ZK 312 s. 444, 448); Maciej i Mikołaj z B. zastawiają w 5 grz. z tytułu posagu i wiana Annie ż. Stanisława z B. 2 stajania roli nad Glinkami i 2 inne stajania za Kamykiem i niwkę blisko wielkiej drogi Kromołowskiej (ZK 312 s. 445); 1434 Maczko z B. s. zm. Stanisława (ZK 312 s. 476); 1436 Wojciech z B. (ZK 313 s. 27); 1437 Elżbieta ż. Piotra z Rajska, c. Mikołaja z B., sprzedaje za 60 grz. gr krak. Janowi z Mysłowic cz. w B. z pr. patronatu kościoła w Kromołowie (ZK 313 s. 79); Jachna ż. Szymona z B. (ZK 313 s. 53); Maciej z B. (ZK 313 s. 53); 1438 Jakusz s. zm. Tomasza z B., Szymko s. Aleksandra bratanek Jakusza, i Jan Cebrzykowic z B. podzielili się dobrami z wyjątkiem 2 stajań na szerokość 4 1/2 zagonów za gumnem Aleksandrowica i 5 innych stajań u Głosy (ZK 313 s. 110); panna Beata c. zm. Mikołaja zw. Barbuczowic z B. sprzedaje za 60 grz. Janowi z Mysłowic całą swoją cz. w B. z pr. patronatu kościoła w Kromołowie (ZK 313 s. 109); 1441 Piotr z B. zapisuje ż. Beacie c. Wydżgi z Przyłęku 80 grz. posagu i wiana na 1/2 dóbr w B. (ZK 313 s. 154); 1443 Katarzyna ż. Jana Wojszyka z B. (Bon. 2 s. 301).

1451 Marek z B. i Grzegorz z Grabowej sprzedają za 15 grz. krak. Grzegorzowi z Żarów całe cz. w Żarach i Dubiu (ZK 14 s. 76); 1453 Maciej zw. Boczka kmieć z B. (ZK 314 s. 66); Katarzyna z B. kwituje swe siostry Dorotę i Jadwigę z B. z 2 grz. i 8 gr (ZK 314 s. 54); 1457 Maciej z B. sprzedaje za 10 grz. krak. Grzegorzowi z Żar cz. po matce w Żarach (ZK 14 s. 376); Maciej z B. (ZK 15 s. 1); 1458 Jachna c. Mik. Cebrzyka z B., ż. Świętosława z Żar (ZK 15 s. 352); 1459 Jachna z B. daje w 20 grz. c. Dorocie, ż. Prokopa z Grabowej i Tązowa, siedlisko, w którym siedzi kmieć Grzegorz, z ogrodem blisko Gierałta (ZK 314 s. 126); Hanka z B. (ZK 146 s. 633); 1460 Dziersław z Mysłowic zastawia za 4 grz. Janowi z Jasionnej domownikowi pana Wierzbięty 1 ł. w B., na którym siedzi kmieć Maciej Karcz (ZK 314 s. 152); 1462 Jan Cebrzyk z B. (ZK 315 S. 11); 1464-9 Piotr Wojszyk z B. (Łącznik Rodzinny 3 s. 13; ZK 314 s. 253); 1464 Maciej Janota z B. (Łącznik Rodzinny 3 s. 13); Jachna c. Stan. Bzowskiego, ż. Jana z Mysłowic, a następnie Stogniewa (Bon. 2 s. 302); 1465-79 Wawrzyniec z B. h. Płomienie zaw. Zadora (ZK 314 s. 230; 18 s. 358; Łącznik Rodzinny 3 s. 13; SP 7/2, 1093; BJ rps 5348 t. 2 s. 678); 1465-7 Jan z B. (ZK 314 s. 227; Łącznik Rodzinny 3 s. 13); 1467 Jan Bzowski z B. h. Pilawa (BJ rps 5348 t. 2 s. 676); Piotr z B. (Łącznik Rodzinny 3 s. 13); 1468 Jan Cebrzyk z B. h. Pilawa (SP 7/2, 1093-4); 1469 Apolonia [z Kuczkowa] ż. Jana krawca z B. (ZK 314 s. 253); Mikołaj Staniec Bzowski s. Stanisława z B. (Bon. 2 s. 302; ZK 314 s. 263); 1469-79 Maciej alias Masz z B. (ZK 314 s. 244; 18 s. 358); 1470-80 dz. B.: br. Masz i Jakub h. Ostoja; Janota i Maciej h. Ostoja; br. Jan Cebrzyk i Wawrzyniec; Wojszyk i Jaszek. 3 zagrody bez ról, nie ma też karczmy (DLb. 2 s. 211); 1471 Apolonia z dziećmi: Mikołajem, Stanisławem, Jadwigą i Anną przeciw Imramowi i Piotrowi z Ogrodzieńca (Łącznik Rodzinny 3 s. 13); Anna c. Jana Janoty i Apolonii (Bon. 2 s. 302); 1473 Jan alias Janota z B. (GK 19 s. 841).

1475 Maciej z B. sprzedaje za 16 grz. Piotrowi z B. i dz. Bystrzycy [nie zid.] dziedzinę w B., którą ma od Szymka Jakuszowica (ZK 314 s. 308); Maciej z B. sprzedaje za 9 grz. Janowi z B. całą cz. po ojcu w B. (ZK 314 s. 308-9); Piotr z B. z ż. Połomką [Apolonią] (ZK 314 s. 320); 1476 Stan. Cebrzyk z B. h. Turzyna (SP 7/2, 1123); Andrzej Janota z B. (Bon. 2 s. 303); 1476-9 Stanisław z B. (ZK 18 s. 237, 358); 1482-8 br. Stan. Wojszyk Bzowski, Jan i Gotard z B. (Bon. 2 s. 301; Łącznik Rodzinny 3 s. 13; ZK 316 s. 132); Janota z B. (tamże); 1483 Jadwiga c. Jana Janoty z B., ż. Stan. Dulowskiego z Karlina (Bon. 2 s. 302); 1489 Mikołaj z B. (GK 23 s. 160); br. Stanisław i Gotard z B. ustępują Piotrowi z B. i Bystrzycy ogród w środku B. blisko Janoty (Łącznik Rodzinny 3 s. 13); 1491 Wawrzyniec alias Cebrzyk z B. zastawia za 10 fl. węg. bratankowi Stanisławowi cz. sadzawki w B. zw. Sitna (GK 23 s. 492); 1491-1502 Stan. Cebrzyk z B. (GK 23 s. 492, 1287; AG perg. 6747; AJG rps 1297 k. 1; Mp. 5 t. I, 117); 1493 Jan zw. Janota z B. ma termin do przysięgi przeciw Stanisławowi z B., który nie powalił trzech przęseł płotu (Łącznik rodzinny 3 s. 13); 1496 Mikołaj z B. (ZP 20 s. 35); 1498-1508 Jan z B. (AJG rps 1297 k. 1; OK 20 s. 626; AG perg. 6747; Mp. 5 t. I, 117; WiśnCz. s. 197); 1500 Konrad z B. (OK 20 s. 626); Stan. Cebrzyk z B. odstępuje br. stryjecznemu Mik. Cebrzykowi z B. cz. w B. ze stawem zw. Stary Bzów z wyjątkiem sadzawki zw. Stara (GK 27 s. 1287).

1501-6 Małgorzata ż. Jana z B. (ZK 23 s. 77, 352); 1502 taż odstępuje bratankowi Janowi z Nielepic całą swoją cz. po matce i babce w Będkowicach (Łącznik rodzinny 3 s. 13); 1505 Katarzyna ż. Gotarda z B., c. Andrzeja Krezy (Bon. 2 s. 301); 1508 → p. 5; Stanisław Świniarski z B. (WiśnCz. s. 197); 1511 Dorota c. Gotarda Wojszyka z B. zapisuje mężowi Janowi Wojszy z B. 6 grz. odebranych od Pawła Zdowskiego odziedziczone po jej ciotce Dorocie (Łącznik rodzinny 3 s. 14); Gotard Wojszyk z B. zastawia Stanisławowi z B. niwę w B. pod lasem zw. Osowiec blisko łąki Stanisława (ZK 316 s. 306); Elżbieta c. Piotra Bzowskiego, ż. Jana Szyi z Karlina sprzedaje br. Stan. Stachowi cz. po ojcu w B. (Bon. 2 s. 302); 1513 br. Jan i Tomek Kmitowie z B.; Marcin Wojsza z B. z ż. Anną (ZK 316 s. 366); 1517-50 Stan. Cebrzyk Bzowski z B. sprzedaje lub zastawia różne cz. w B. (Bon. 2 s. 308); 1517 Walenty Wojsza dz. B. (Bon. 2 s. 301); 1519 Barbara druga ż. Gotarda z B., c. Klemensa Mokrskiego (Bon. 2 s. 301); 1521 wieś szlach., role kmiece nie obsadzone (BJ rps 5259 k. 32 v); 1523 Dorota wd. po Janie Wojszy, dz. cz. w Karlinie, Żerkowicach i B. (Bon. 2 s. 301); 1525 Wojciech Wojsza z B. zaocznie zasądza część Stan. Cebrzyka w B. (Łącznik rodzinny 3 s. 13); 1529 Jan Wojsza z B. odstępuje Franciszkowi Włokowi i Wojciechowi Wojszy ss. Jana Wojszy sadzawkę w B. (Bon. 2 s. 301); Franciszek Włok z B. zabezpiecza posag ż. Annie; c. Jana Międzygórskiego (Bon. 2 s. 301); 2 chałupników (LR s. 324); 1530 Jan Bzowski z B. zapisuje ż. Annie, c. Andrzeja Zarczyńskiego, 35 grz. wiana i posagu na 1/2 swych dóbr w B. (Łącznik rodzinny 3 s. 14); w B. szlachta płaci pobór z folwarków, nie posiada kmieci (RP k. 63); 1532 Mik. Bzowski zw. Gradeczko z B. ustępuje br. Stanisławowi zw. Wielki Pan (Wyelgypan) i Janowi Bzowskiemu zw. Wspinek cz. po ojcu w B., które dzierżył od nich na mocy przyjacielskiej umowy, a nie działem wieczystym (Łącznik rodzinny 3 s. 17); 1535 Grzegorz Kopertko z B. przeciw Jakubowi Janocie z B., że nie wniósł do akt pewnego zapisu (Łącznik rodzinny 3 s. 14).

5. 1470-80 dz. B. oddają dzies. plebanowi w Kromołowie (DLb. 2 s. 211); 1508 rozstrzygnięcie sporu [przez kogo ?] o dzies. między plebanem w Kromołowie a szl. Janem, Janotą, Spinkiem, Stan. Świniarskim i Czuryłą z B. na korzyść plebana (WiśnCz. s. 197); 1529 dzies. snop. z całych wsi B. i Tązów wart. 5 1/2 grz. oraz jako uzupełnienie 1 1/2 grz. i 12 gr, a także czynsz od 2 chałupników wart. 24 gr plebanowi w Kromołowie (LR s. 324).

6. 1397 królowa Jadwiga poleca sądowi ziemskiemu w Książu odesłać do Krakowa Sprawę Piecza z Przyłubska przeciw Świętosławowi Grabowskiemu z B., który pozostaje na służbie królowej (ZDM 6, 1846); → p. 3; 1469 Mikołaj s. Stanisława z B. przeciw Janowi z B. o poranienie (Łącznik rodzinny 3 s. 13); 1496 Andrzej s. Jana z B., student Ak. Krak. (Ind. s. 14); 1509 Jan s. Macieja z B., student Ak. Krak.; 1518 Brykcjusz s. Macieja z B., student Ak. Krak. (Album 2 s. 115, 186); 1532 Dorota ż. Jana Kopertki z B. przysięga w sądzie, że nie znieważyła czynnie Anny ż. Wojciecha Wojszy (Łącznik rodzinny 3 s. 14).
7. Bon. 2 s. 300-8; Łącznik rodzinny z. 3, W. 1939, s. 13-4; K. Potkański, Zagrodowa szlachta i włodycze rycerstwo, „RAUh”, 23, s. 217.
FS
¹ Jeśli dok. nie jest fals. (Pankowie występują dopiero w XVI w.), to data dok. odnosi się zapewne do akcji prawnej, świadkowie przypadający na 1. 1357-61 do jego spisania.

© 2010-2016 Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk”

7. Bitwa pod Grunwaldem wg miniatury Diebolda Schillinga (źródło: Wikipedia)

Jak wynika z powyższego wykazu (usunięto większość sygnatur tekstów źródłowych – przypis mój), większość wymienionych tutaj rycerzy, właścicieli Bzowa, należała do szlachty ubogiej i mało notuje się w zapiskach historycznych ich kontaktów rodzinno-majątkowych z rycerstwem „większym”..

Bardzo często poświadczone tutaj są ich kontakty z dziedzicami podobnych, przeważnie drobnoszlacheckich i niezbyt odległych wsi, np.: Będkowic, Błędowa, Parcz, i innych wymienianych, ale też z mieszkańcami miast, jak np.: Będzin, Olkusz, czy Szczekociny, a także z dysponentami dóbr kościelnych. Szczególnie te ostatnie „kontakty” obfitowały często w niezwykle ostre spory i zatargi natury majątkowej (patrz pkt 5).

Rodzina (rodziny) Bzowskich z Bzowa trzymała wieś (a raczej jej części) ponad dwa wieki, po czym przejęły Bzów inne rodziny szlacheckie (patrz wyżej, informacje z „Wikipedii”). W wiekach późniejszych i w czasach zaborów dawne rodziny ubogiej szlachty, często własnoręcznie uprawiające swoje grunty, pod względem społecznym degradowały się przeważnie do klasy włościańskiej, o ile nie były w stanie „wylegitymować się ze swojego szlachectwa” (zjawisko „naganienia” występowało tu nawet i w średniowieczu). W wieku XVIII zamieszkiwali jednak Bzowscy także jako szlachta w miastach oraz innych, dalszych miejscowościach {Geneteka], gdzie bywali często dworskimi oficjalistami. Np. podaje w roku 1753 Lista rodzin szlacheckich województwa krakowskiego niejakiego Antoniego Bzowskiego w majątku Rosiejów/Skalbmierz, bez wymienienia wszakże funkcji lub własności. [15]

Przypisy i Bibliografia:

[1]. M. Z. Wojciechowscy, Polska Piastów, Polska Jagiellonów, Dr. św. Wojc., 1946 ( PPPJ )L.

[2]. Mały słownik kultury dawnych Słowian, pod red. L. Leciejewicza, W.P.,

Warszawa 1972 ( MSKDS )

[3]. J. Roszko, Kolebka Siemowita, Iskry, Warszawa 1980

[4]. T. Gajl, Herby szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów, POZKAL, Gdańsk 2003

( HSRON )

 

[5]. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red.

B. Chlebowskiego, F. Sulimierskiego, W. Walewskiego i J. Krzywickiego,

nakł. Autorów, druk. „Wiek”, Warszawa 1880 – 1902 ( SGKP ) oraz

[6]. S. Górzyński, J. Kochanowski, Herby szlachty polskiej, Wyd. U. W. „Alfa”, Warszawa

1994 ( HSP)

[7]. F. Kiryk, R. Kołodziejczyk (red. - praca zbiorowa), Dzieje Olkusza i regionu olkuskiego,

dwa tomy, PWN, Warszawa, Kraków 1978 ( DORO )

[8]. W. Staśkiewicz (red. - praca zbiorowa), Społeczeństwo polskie od X do XX wieku,

Książ. i Wiedza, Warszawa 1988 ( SP )

[9]. Słownik nazwisk współcześnie używanych w Polsce, pod red. K. Rymuta, Inst. Jęz. Pol.,

P.A.N., wersja internetowa (Rym.)

[10]. Polska – moja ojczyzna, Encyklopedia (...), pod red. J. Marciszewskiego, W. P.,

Warszawa 1979 (PMO – E)

[11]. Derwich, M. Cetwiński, Herby, legendy, dawne mity, Kr. Ag. Wyd. Wrocław

1989 ( HLDM )

[12]. https://przeglad.olkuski.pl/index.php/artykuly/kultura/historia-i-tradycja-regionu/szkice-o-ziemi-olkuskiej/13895-zarys-dziejow-chechla-do-1945-r

[13]. https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/8064/edition/7525/content

[14]. http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=3604&q=Chech%C5%82o&d=0&t=0

[15]. http://www.genealogia.okiem.pl/wl_kr_1790_n.htm

Wikipedia – encyklopedia internetowa i inne źródła internetowe, np. „Geneteka”

Uwaga: Wolno kopiować i cytować pod warunkiem

podania źródła i autora

„Starożytności małopolskie” – 10. Z Nekanda Trepki:

O braciach Dąbrowskich miejskiego pochodzenia, którzy szlachtą być chcieli [1]

„Dąbrowski tytułem nazwali się : Stanisław, Jan, Walenty, Wojciech, Marcin i Zygmunt, synowie Marcina Kalety, mieszczanina w Koszyczkach. Ten Kaleta Marcin służeł p. Korzeńskiemu w Malkowicach u Koszyczek kilkanaście lat i circa 1580, i tam służebną pojął. Służeł potym za urzędnika z żoną w Słaboszowie, wsi u Skalmierza kilka lat i tam się spieniężeł, a potem kupieł beł folwark w Koszyczkach na przedmieściu ku Proszowicom.

Synowie jego, co się Dąbrowskimi nazwali: Stanisław służeł p. Krupce kilkanaście lat i tamże służebną u paniej pojął. Miał dzieci kilkoro do r. 1622. Zaś beł kilka lat i anno 1633 za urzędnika u księżnej Ostrogskiej pod Świętym Krzyżem, opactwem we wsi Kosowicach.

1. Okolica opactwa Św. Krzyż , obraz, Napoleon Orda (źródło: Internet, str.:

http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Orda/Orda_Inne.htm

Jan zaś Kaleta, Dąbrowskim nazwany, służeł za pachołka u ślachty ; a służąc przedtym u p. Pisarskiego Przecława w Morsku u Koszyczek od r. 1615, a bywając w miasteczku tym, częste breweryje i despekty mieszczanom czynieł, aż anno 1622 ranieł beł mieszczkę. Skarga nań przyszła do p. Witowskiego, co te Koszyczki do wielkich rządów krakowskich trzymał.

Kazał go ułapić i do Krakowa przywieść. Tam na zamku w kajdanach będąc robieł z dziesięć niedziel. Mówieł mu p. Witowski: „a chłopie Kaleto, Dąbrowskim się i ślachcicem zowiesz, czy ojca Kalety przezwiska wstyd ci beło?. Gorzej się wstydź źle czynić i czego Dąbrowskim nazwałeś się. Pysznyś, sieła rozumiesz o sobie, jakoś tytuł odmienieł, znieważasz mieszczany, sąsiady ojca twego, znaj teraz, w kajdanach robiąc, żeś ty chłop, co cię w pychę i w górę wniosła presumpcyja przezwiska”. Tam w kajdanach będącemu dodał mu jego braciszek piełek i szydwaseru wódki, co żelazo zjadła, ostatek piełką przepiełował i uciekł z kajdanów.

2. Praca więźniów XVII w. (źródło: Internet, str.:

http://www.glogow.pl/tzg/wehikul%202009_2011/grudzien11.html

Jak ociec ich Kaleta umarł anno 1626, oni przedali ten folwark w Koszyczkach, a pieniędzmi podzieleli się z siostrami. Jan ten to arendował beł circa 1632 folwark na przedmieściu Opatowa u księdza plebana, nie miał żony natenczas, zaś w Marcinkowicach u Opatowa kilka chłopów arendą trzymał anno 1633, miał ze trzy tysiące złotych.

Walenty służeł w Olszynach u Biecza za sługę panu Tarłowi i anno 1632, nieżonaty beł jeszcze. Siostra tych to beła za kowalczykiem, Nosalowym synem, który Nosalskim nazwał się też (…) Żyw beł ociec jego kowal w Koszyczkach tych i anno 1633.”

3. Biecz, drzeworyt, „Przyjaciel Ludu” 1837 (źródło: Internet, str.:

https://zamki.res.pl/biecz.php

Źródło:. [Walerian Nekanda Trepka „Liber chamorum” , 106-107]

(Ilustracje i podkreślenia dodane przez autora Bloga)

[1]. Rodziny uprawnionych Dąbrowskich były herbów: Abdank, Bawola głowa, Cholewa, Dąbrowa, Dołęga, Drogosław, Godziemba, Grabie, Hołobok, Jastrzębiec, Junosza, Jelita, Korab, Korczak, Kuszaba, Leliwa, Lew, Lubicz, Nałęcz, Nieczuja, Ogończyk, Ossorya, Pierzcha, Pobóg, Poraj, Przerowa, Radwan, Rawicz, Rola, Sas, Ślepowron, Szeliga, Trzy gwiazdy, Warnia, Zabawa, Zagłoba i własne.

Dawniej, a dziś - Rynek - Pierzeja południowa


562. Narożnik pd/wsch. Rynku, lata 20-te XX w. (źródło: Zbiór Piotra Nogiecia)
562B. Po lewej ten sam narożnik Rynku, 1933 r. (źródło: Zbiory NAC Wa-wa)
562C. Po prawej ten sam narożnik Rynku 2009 r. (fot. Ryszard Maliszewski)
562D. Podobne ujęcie 2016 r. (fot. j.w.)

563. Lewa strona południowej pierzei Rynku pocz. lat 60-tych XX w. (źródło:
        zbiór Tomasza Musiałka, Facebook, Ziemia Olkuska)
563B. Podobne ujęcie lata 60-te XX w. (źródło: Zbiory Pawła Barczyka i Piotra Nogiecia)
564. i 564B. Kamienice pd pierzei Rynku 2016 r. (fot. Ryszard Maliszewski)

565. Wjazd z Rynku w ul. Żuradzką 2016 r. (fot. Ryszard Maliszewski)

 566. Kamienica narożna Rynek/ul. Żuradzka lata 70-te XX w. (źródło: Ziemia Olkuska)
566B. Podobne ujęcie 2016 r. (fot. Ryszard Maliszewski)

 

Pradzieje Małopolski –
Paleolit górny – 5. Cz. IX. Kultura oryniacka właściwa



Zespoły oryniackie [1]



I. Informacje o kulturze:

Wszelkie informacje o kulturach kręgu oryniackiego zawarłem właściwie w poprzednich rozdziałach. Tutaj powtarzam jedynie najbardziej ogólne, dotyczące kultury oryniackiej właściwej, znanej z wielu stanowisk polskich. Niniejszy rozdział stanowi c.d. omówienia ratowniczego znaleziska z Przylaska Rusieckiego koło Krakowa.

Ludność kręgu oryniackiego zajmowała tereny bardzo zróżnicowane. Zasiedlała chętnie wysoczyzny lessowe zajmując punkty silnie eksponowane (np. Kraków-Góra Bronisławy, Sowiniec, Piekary, Kraków-ul. Spadzista), często odległe nawet od cieków wodnych, co sugeruje znajomość metod gromadzenia wody. Spotykamy osadnictwo tundrowe oraz stepowe i leśne. Zakładano obozowiska otwarte, z tradycyjnymi szałasami-namiotami, a nawet budowlami ziemiankowymi, jak i jaskiniowe, trwałe i sezonowe. Praktykowano przede wszystkim myślistwo. Polowano intensywnie na mamuty, nosorożce włochate, hieny, niedźwiedzie jaskiniowe, jelenie, tury/żubry, konie, koziorożce, renifery i inne. W kulturach oryniackich występują początki sztuki. [1] Typowe zespoły oryniackie znamy w Polsce np. z Krakowa-Zwierzyńca i Piekar.

I. Scena z życia człowieka w górnym paleolicie (źródło: Internet, Zdenek Burian, malarstwo)

Muzea Pradziejów Małopolski i inne:

II. Inwentarze i znaleziska luźne:

1. Wyroby krzemienne do tłuczenia Przylasek Rusiecki koło Krakowa (Małopolska) (przypadkowe, ratownicze znalezisko gromadne) [2]
1). do 7). Tłuczki odłupkowe pionowe (trójkątne) 

 

 2., 2B., 2C., 2D. Podobne tłuczki: mustierskie, oryniackie i pavlovski (Zach. i Środk. Europa) (źródło: [3] i [4])

 3. i 3B. Wyroby krzemienne pomocnicze Przylasek Rusiecki koło Krakowa (Małopolska) (przypadkowe, ratownicze znalezisko gromadne) [2]
1). Rozcieracz , 2). Podkładka do robót różnych

 
3C. i 3D. Podobne przyrządy z innych znalezisk oryniackich [3]

4. Zasięg oryniaku w Polsce (źródło: [1] str. 132)



III. Datowanie:

Podając za Kozłowskimi można określić wiek znaleziska kultury oryniackiej z Przylaska Rusieckiego na przedział ok. 28 do 25 tysięcy lat pne. , a bliżej ok. 26 tys. lat pne. [1]

5. Miejsce w tabeli stratygraficznej (źródło: przypis [1], str. 21)

Przypisy:

[1]. Kozłowski J. K., Kozłowski St. K., Epoka kamienia na ziemiach polskich, PWN, Wa-wa 1977

[2]. PMA Kraków. Zbiór pochodzący ze żwirowni z Przylaska Rusieckiego koło Krakowa w Pradolinie Wisły, znaleziony w latach 1974-76 w partii żwiru budowlanego przywiezionego na budowę. Z tego powodu niemożliwy do precyzyjnej oceny i opracowania. W roku 1977 znalezisko odrzucone ze składu przeznaczonych do ekspozycji przez kustosza Muzeum Archeologicznego w Krakowie, St. Kowalskiego, z racji zmieszania inwentarza oraz niepewnej pierwotnej lokalizacji, czyli zupełnego braku „metryczki”. 

W związku z tym opracowane tutaj „ratowniczo i domyślnie”.

Brak retuszu typowo oryniackiego, co świadczy o późnej fazie oryniaku zespołu.

1.: 1). do 7). Tłuczki pionowe, trójkątne, używane w oprawie lub bez, do rozbijania kości itp. Narzędzia charakterystyczne nie tylko dla kultury oryniackiej. Brak retuszu, ale ślady zużycia (tłuczenia).

6 i 6B. Sposoby oprawy pod. narzędzi (źródło: [4] i Internet, str.: http://www.keap.umk.pl/obroacutebka-surowcoacutew-ro347linnych.html

Towarzyszące wyroby: 1.: 1). Płaski naturalny otoczak krzemienny z wgłębieniem, które sugeruje używanie go jako podkładki do rozcierania (kości, części roślin, orzechów, barwników itp.) przy pomocy jakiegoś okrągłego otoczaka (dołączono takowy przypadkowy „do kompletu”). Nie jest wyjaśnione czy wgłębienie w tym kamieniu powstało w sposób naturalny, czy wskutek używania przez człowieka. 2). Podłużny makrolityczny płaski odłam krzemienny z wieloma odłupaniami i śladami obtłuczenia sugerującymi używanie go jako podkładki przy obróbce innych kamieni lub kości. Dowodów na to nie ma, ale pewnym jest, że człowiek paleolityczny podczas pracy takimi przyrządami posługiwać się musiał. O przeznaczeniu tego zabytku świadczy jego masywność, płaska podstawa i nieco wklęsły grzbiet, jakby „stworzony do tego”, aby o niego coś opierać, ślady zaś obtłuczenia tej powierzchni są tak charakterystyczne dla celowego działania, że nie mogły powstać w sposób naturalny. Przyrząd ten w niektórych przypadkach mógł służyć też jako tłuczek, a może i „młot”. Przyrządy takie były charakterystyczne nie tylko dla kultury oryniackiej. Brak retuszu, ale ślady zużycia (tłuczenia).

Opisywany ratowniczy zespół zawierał na pewno więcej artefaktów, lecz w tej partii żwiru znalazła się zapewne tylko część. Z powodu przemieszania tego materiału nigdy nie uda się ustalić czy wszystkie okazy należy łączyć ściśle z kulturą oryniacką właściwą, jednak wszystkie dostawy żwiru wykazują podobne cechy, co świadczy o dostarczeniu go z tego samego miejsca. Tylko ostatnie dostawy, zawierające bardziej drobny żwirek bez otoczaków, z domieszką grubego piasku, są powierzchniowe, młodsze i w nich to właśnie znajdowały się okruchy ceramiki „łużyckiej”, a brak artefaktów krzemiennych. Tak więc opisywany zespół można traktować jako jednolity, zawierający znaczny procent wyrobów przewodnich dla oryniaku. Mocno charakterystyczne dla oryniaku są tu np opisywane wcześniej wiórki typu Krems-Dufour, drapacze pyskowate oraz skrobacze zębato-wnękowe (opisywane też wcześniej), a także już opisywany nożyk wiórowy.

Z całości materiału można wysunąć wniosek, że zespół ten może być pozostałością obozowiska jednosezonowego oraz „jednoziemiankowego” o charakterze „domowym”, na co wskazuje obecność wielu narzędzi „skrobiących”. Obecność wielu narzędzi typu zębato-wnękowego potwierdza późne datowanie zespołu i pozwala go łączyć z fazą oryniaku 5. Najprawdopodobniej (zważywszy materiał, w którym znaleziono ten zespół) krzemnica ta musiała znajdować się w pobliżu dawnej terasy zalewowej Wisły i w czasie następujących potem wezbrań rzeki została pogrzebana następnymi warstwami osadów. Właśnie ludność z grupy Krems-Dufour preferowała osadnictwo w dolinach rzek, w przeciwieństwie do ludności typowo oryniackiej, z upodobaniem zasiedlającej jurajskie wierzchowiny wapienno-lessowe.

Omawiając skład typologiczny zespołu z Przylaska Rusieckiego nie sposób pominąć jego składu procentowego pod względem „typowości” dla kultury oryniackiej. I tak, na ogólną liczbę wyrobów w tym zespole, tj 110 szt. minus 4 fragmenty kostne = 106 szt., przypada na: wyroby przewodnie szt. 11 (10,3 %), wyroby typowe szt. 50 (47,1 %), wyroby niewykluczone szt. 42 (39,7 %), wyroby atypowe szt. 3 (2,9 %). Na poszczególne typy wyrobów z ogólnej liczby 106 szt przypada na: wyroby kościane 1 szt. (0,9 %), wyroby krzemienne szt. 105 (99,1 %). W tym: zbrojniki szt. 3 (2,9 %), dłuta szt. 2 (1,9 %), rylce szt. 2 (1,9 %), noże wiórowce szt. 1 (0,9 %), drapacze szt. 29 (27,3 %), skrobacze szt. 38 (35,8 %), wiertaki szt. 2 (1,9 %), przekłuwacze szt. 3 (2,9 %), ostrza liściowate szt. 3 (2,9 %), tłuczki szt. 18 (17,0 %), narzędzia kombinowane szt. 1 (0,9 %), inne szt. 4 (3,7 %). Z procentowej ilości omawianego zespołu tylko grupa drapaczy odpowiada normom przyjętym dla kultury oryniackiej. Uderza natomiast zbyt wielka liczba skrobaczy, a zbyt mała grupa rylców, nie może to jednak niczego sugerować, gdyż uratowano zaledwie małą część zabytków, a reszta „rozeszła się po świecie” z innymi partiami żwiru. Tym zresztą należy tłumaczyć brak zainteresowania kustosza muzeum znaleziskiem, bo, jak sam stwierdził: „nie sposób wyrywać okazów spod łyżki koparki i takie znalezisko nie może być traktowane jako stanowisko archeologiczne”.

Jako znalezisko o niepewnej metryce nie może być dowodem na stałe zamieszkiwanie tutaj (w Dolinie Wisły) ludności omawianej kultury, ale może świadczyć o sezonowym pobycie na tym terenie człowieka oryniackiego podczas zlodowacenia północnopolskiego Wurm (może w fazach Arcy lub Stillfried B, na co wskazuje obecność charakterystycznych zwierząt: mamut i koń), prowadzącego tutaj wówczas gospodarkę zbieracko-łowiecką w chłodnym klimacie peryglacjalnym, w środowisku tundry parkowej i na przemian leśnym, z sosną, brzozą i wierzbą. Jednak w związku ze składem inwentarza, zbliżającym się mocno do zespołów Krems-Dufour, można (w porównaniu do innych opisywanych tu znalezisk kultury oryniackiej, datowanych zwyczajowo na ok. 28 tys. lat p.n.e.) zaniżyć datowanie inwentarza z Przylaska Rusieckiego do ok. 26 tys. lat p.n.e. (środek Stillfriedu B). Z powodów wyszczególnionych na początku omówienia, istnieje jednak w odniesieniu do tego zespołu możliwość mylnego rozpoznania kultury (kultur ?).

6. Podobny typ krajobrazu (źródło: Wikipedia)

[3].http://www.lithiccastinglab.com/gallerypages/aurignacianendscrpertermolarge.htm

http://www.donsmaps.com/aurignacian.html

http://www.aggsbach.de/2014/03/strangled-blades/

http://donsmaps.com/lemoustier.html

[4]. Jelinek J., Atlas prahistorii człowieka, PWR i L Wa-wa 1977

Uwaga: Wolno kopiować i cytować jedynie pod warunkiem podania

źródła i autora !!